Phát triển cao su ở miền Trung: Nên trồng như thế nào? PDF. In Email
Thứ năm, 31 Tháng 10 2013 13:41
Trong tháng 10/2013, liên tiếp hai cơn bão số 10, 11 quét qua khu vực miền Trung, làm gãy đổ hàng chục ngàn hec-ta cao su tại các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Hà Tĩnh, Quảng Nam…, gây thiệt hại hàng nghìn tỉ đồng, khiến các CTCS và nông dân bị thiệt hại nặng nề. Chứng kiến những vườn cây cao su đổ nát do bão ở miền Trung, trong những ngày qua, trên các phương tiện truyền thông đại chúng và dư luận xã hội đã có rất nhiều ý kiến gay gắt, quyết liệt, thậm chí có cả sự chỉ trích của nhiều vị nguyên là lãnh đạo Nhà nước, các ban ngành TW và địa phương đặt ra vấn đề có nên tiếp tục phát triển cao su ở vùng đất thường xuyên hứng chịu sự biến đổi thất thường của khí hậu như khu vực miền Trung hay không?

 Trước những dư luận nóng của xã hội như vậy, mà đặc biệt là sự mất mát lớn của nhân dân miền Trung trước thiên tai, vào ngày 30/10, tại tỉnh Quảng Trị Bộ NN&PTNT đã tổ chức Hội thảo phát triển cây cao su tại các tỉnh Bắc Trung Bộ.

Để có thêm thông tin nhiều chiều và khách quan,  kể từ số báo này, Tạp chí Cao su VN sẽ đăng tải, giới thiệu quan điểm, ý kiến của một số nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân liên quan đến việc nên hay không nên phát triển cây cao su ở miền Trung.

 Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn: “Nông dân Bắc Trung Bộ không nên trồng lại cao su”

Cao su là loại cây công nghiệp nhiệt đới điển hình, “sợ” nhất là bão và rét. Chỉ cần gió cấp 10 trở lên là cây ngã đổ, trời rét dưới 16 độ cây sẽ chết. Miền Trung là rốn bão. Vì thế, việc trồng cao su ở đây là quá mạo hiểm. Sau bài học đắt giá này, nông dân miền Trung, nhất là khu vực Bắc Trung Bộ,  không nên trồng lại cao su nữa, vì quá rủi ro!

 Giáo sư -Tiến sĩ Khoa học Nguyễn Ngọc Lung - Viện Quản lý rừng bền vững và chứng chỉ rừng: “Sẽ cực đoan nếu nói rằng toàn bộ Bắc Trung Bộ không nên trồng cao su”

Trồng cao su về nguyên tắc phải trồng theo hướng “đại điền”, tức trồng thành một vùng rộng lớn, chứ không thể trồng kiểu “tiểu điền” từng khoảnh một. Nếu trồng thành một vạt lớn, khả năng che chắn, giảm thiệt hại sẽ tốt hơn. Thường trước khi để dân trồng, phải giao cơ quan khoa học trồng thử nghiệm vài hec-ta ở nhiều địa bàn và thời gian cũng phải dài để lấy mủ được vài ba năm. Từ thử nghiệm đó sẽ tính toán xem sản lượng nhựa như thế nào, chất lượng nhựa, các rủi ro thời tiết, rồi mới tính đến việc có nên trồng cao su ở vùng này hay không. Sẽ cực đoan nếu nói rằng toàn bộ Bắc Trung Bộ không nên trồng cao su. Mặc dù là rốn bão nhưng sẽ có nhiều khu vực hạn chế được tối đa sức gió, như những thung lũng giữa các vùng núi, đồi... Theo tôi, nếu muốn trồng lại cao su ở Bắc Trung Bộ, chắc chắn phải làm quy hoạch trước, phải vẽ lại bản đồ theo các mức ưu tiên, đặc biệt phải tham vấn các cơ quan chuyên ngành cao su.

 Thạc sĩ Bùi Xuân Tín - Phó khoa Nông học, Trường ĐH Nông lâm Huế: Không nên phát triển cao su tiểu điền”

Các tỉnh thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão như Quảng Trị, Quảng Bình, Hà Tĩnh thì không nên phát triển cây cao su tiểu điền mà nên phát triển cao su đồn điền. Bên cạnh đó, người dân trồng một cách tự phát nên chưa đủ trình độ để chọn ra những giống cao su vừa kháng bệnh vừa chịu được gió lớn và có hiệu quả kinh tế cao. Cao su đồn điền trồng tập trung, lô thửa bài bản và có hệ thống cây chống gió nên ít thiệt hại do bão. Còn cao su tiểu điền trồng manh mún, nhỏ lẻ và do thiếu đất nên người dân chưa chú trọng đến hệ thống chắn gió. Do đó, khi gió lớn thì cây cao su tiểu điền sẽ bị gió quật bật gốc hoặc gãy ngang mà không thể khôi phục được.

 Ông Phan Văn Khoa - Giám đốc Sở NN&PTNT Quảng Bình: “Vẫn sẽ trồng cây cao su”

 Diện tích cao su của tỉnh bị gãy đổ trong đợt bão vừa qua rất lớn, thiệt hại nặng nề. Tuy nhiên, địa phương vẫn khuyến khích người dân tiếp tục gắn bó với loại cây này. Có thể ban đầu phải lấy ngắn nuôi dài bằng cách trồng xen canh các loại cây ngắn ngày để hỗ trợ việc tái hồi phục diện tích cao su đã gãy đổ. Ngoài cao su, vùng này cũng chỉ có thể trồng keo lá tràm (keo lai). Cây keo lai thu hoạch theo chu kỳ năm năm, mỗi lần thu khoảng 40-50 triệu đồng/ha. Như vậy trong 20 năm, nhiều nhất keo lai cũng chỉ đem lại lợi nhuận gần 200 triệu đồng trong khi cây cao su đem lại tiền tỉ. Nếu bão lớn thì cả hai loại cây này đều cùng gãy đổ như nhau.

 Ông Hoàng Đức Doanh - Chi cục trưởng Chi cục Lâm nghiệp tỉnh Quảng Trị: “Cần có vành đai phi lao chắn gió”

Tỉnh Quảng Trị cần có một giải pháp khôi phục vành đai phi lao chắn gió ven biển như một cách mặc thêm “áo giáp” để không những góp phần bảo vệ làng mạc, mà bảo vệ chính những vườn cao su còn lại.

 Anh Trần Lưu  - xã Hải Thái, huyện Gio Linh, Quảng Trị: “Nông dân không thể làm ngược khoa học

Ban đầu tôi cũng để dành đất trồng đai rừng bảo vệ. Nhưng sau đó giá mủ cao su lên quá cao nên tôi phá đai rừng, trồng liều cao su lên phần đất này. Nhưng các nhà khoa học đã nghiên cứu cảnh báo không sai. Cây cao su không thể sống một mình mà không có rừng bảo vệ phía bên ngoài. Chúng tôi không thể làm ngược khoa học được. Đúng là cần trồng đai rừng để bảo vệ cây cao su. Tuy nhiên, kinh phí đầu tư là rất lớn, rất mong muốn Nhà nước hỗ trợ thêm để bà con nông dân có tiền mua giống, làm đất trồng cây.

 Ông Huỳnh Văn Bình – nguyên Chủ tịch HĐQT TCT Cao su VN: “Tôi ủng hộ chủ trương phát triển cao su ở miền Trung”

 Cây cao su hiện diện ở miền Trung hơn 50 năm nay. Như tại Nghệ An, Thanh Hóa cao su được trồng từ trước những năm 1960, còn ở bên kia biên giới, vùng nhiều gió bão như Hải Nam (Trung Quốc), cây cao su được trồng rất nhiều. Việc ngành cao su phát triển diện tích cây cao su ra Duyên hải miền Trung là có cơ sở.  

 Năm 1995, khi trình bày với Chính phủ đề án quy hoạch tổng quan phát triển cây cao su, chúng tôi biết việc phát triển cao su tại Duyên hải miền Trung là có khó khăn hơn Đông Nam bộ do ảnh hưởng khí hậu, gió bão. Lúc đó, nhiều ý kiến đề cập nên hay không nên, trồng hay không trồng, có thể hay không có thể phát triển cao su khu vực này. Chúng tôi đặt vấn đề, từ không thể thành có thể trồng và phát triển cao su ra miền Trung và miền Bắc.

Mấy chục năm qua, hiệu quả mà cây cao su mang lại cho khu vực này đã được chứng minh. Nó không chỉ đơn thuần về mặt kinh tế, mà còn giá trị về xã hội, quốc phòng - an ninh… Để giảm thiểu tối đa thiệt hại cho cây cao su ở miền Trung, theo tôi cần chú ý 3 vấn đề:

Thứ nhất: Điều chỉnh lại quy hoạch để xác định chỗ nào nên trồng, chỗ nào cần loại bỏ. Điều đó cũng có nghĩa, có thể thêm diện tích và cũng có thể mất diện tích. Ngoài ra, trước khi trồng cao su từ 1 đến 2 năm nên thiết lập vành đai rừng chắn gió. Vành đai chắn gió nên trồng nhiều loại cây như cây dầu, cây sao, thứ đến trồng xen cây tràm bông vàng, bạch đàn và dây leo, như dây mây chẳng hạn.

Thứ hai: Trồng cao su khu vực này nên trồng với mật độ dày, từ 600 đến 700 cây/ha. Trồng dày để cây nương tựa vào nhau, hạn chế khuếch tán lá, giảm lá để cây vươn lên thẳng. Khi gặp gió bão thì cây nghiêng ngã chứ không bị gãy đổ.

Thứ ba: Phải xem lại kỹ thuật trồng. Hiện nay, ta đang trồng bằng tum và bầu. Cả hai hình thức này, rễ trụ của cây bị cắt bỏ trước khi trồng. Chính vì thế, cây chỉ còn rễ bàn bám trên mặt đất, không còn rễ cọc đâm sâu vào lòng đất nên cây không có chân trụ. Nên chăng trồng lại bằng hột để giữ gốc cao su. Trồng hột ở đây không phải là trồng cây thực sinh, khi cây lớn lên khỏi mặt đất thì ta ghép vào. Về thực chất vẫn là cây ghép, nhưng phương pháp này cây có rễ trụ. Xử lý hố trồng, tuân thủ kỹ thuật đào sâu hơn bình thường để rễ trụ ăn sâu vào lòng đất.

Ông Lê Quang Thung – nguyên TGĐ VRG: Hiệu quả kinh tế cây cao su là rất rõ ràng

Với điều kiện khí hậu ẩm ướt về mùa đông, hạn hán gió Lào vào mùa hè, mưa bão về mùa thu và chất đất thì cằn cỗi nên các tỉnh miền Trung không thể nói là thích hợp cho cây nhiệt đới như cây cao su. Tuy nhiên lựa chọn cây gì cho dân miền Trung lại là bài toán hóc búa. Trong điều kiện đất đai của miền Trung chỉ có 2 cây phát triển được là cây rừng, chủ yếu là keo lai và cao su. Cây keo lai thì 5-6 năm mới cho thu hoạch, mỗi năm chỉ được 5-7 triệu/ha, như vậy là quá thấp. Còn tính tổng thể thì hiệu quả cây cao su khá cao. Thậm chí khi vườn cây bị gãy đổ thì người dân vẫn bán được gỗ thanh lý, với mức 250 - 300 triệu đồng/ha, trong khi suất đầu tư 1 ha trồng mới chỉ có hơn 100 triệu. Không loại tài sản nào khi thanh lý lại có thể trồng mới được hơn 2 lần như cây cao su cả.

Tiến sĩ Phạm Đồng Quảng - Phó Cục trưởng phụ trách Cục Trồng trọt:Có trồng lại cao su hay không, trồng lại thế nào, là vấn đề trăn trở lớn của cả ngành nông nghiệp

Về đất đai, cao su dễ tính, có thể trồng được cả ở đất nghèo kiệt, vốn chỉ trồng được keo, bạch đàn. Bằng chứng như tại Hà Tĩnh, Quảng Bình, đất trồng cao su đều là đất rừng nghèo kiệt, hoặc đất canh tác cây nông nghiệp kém hiệu quả. Về vốn và đầu tư, cao su tuy đầu tư cao nhưng với giá mủ những năm qua trung bình từ 50 - 60 triệu đồng/tấn, chỉ cần từ 1 - 2 năm thu hoạch là dân thu hồi được vốn và có thể làm giàu... Cần khách quan rằng, không chỉ cao su bị gãy đổ vì bão, mà tất cả các cây trồng khác cũng gãy đổ nặng nề trong các cơn bão vừa qua. Việc quyết định có trồng lại hay không, trồng lại thế nào, không trồng lại thì trồng cây gì... hiện đang là vấn đề trăn trở lớn của cả ngành nông nghiệp. Chúng ta còn nhiều thời gian để bình tĩnh tham khảo thêm nhiều ý kiến của cơ quan khoa học, các nhà quản lí, DN và nguyện vọng của người dân.

Ông Nguyễn Ngọc Truyện - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cao su VN:Cần đặc biệt quan tâm đến giống cao su cho miền Trung

Trong đợt bão vừa qua, thiệt hại chủ yếu là với vườn tiểu điền và cao su do địa phương quản lý vườn cây, còn của VRG bị đổ gãy nhẹ hơn. Vậy nguyên nhân ở đây là gì? Theo tôi, gãy nhiều là do giống. Những vườn cao su bị đổ gãy chủ yếu rơi vào giống cho năng suất cao (như RRIV 4) nhưng khả năng chống chịu gió bão rất kém. Dân trồng chủ yếu tự phát, tự đi kiếm giống về trồng và chỉ tập trung cho năng suất. Chúng tôi cũng nghiên cứu rồi, ở miền Trung phải chấp nhận dùng giống cho năng suất thấp hơn nhưng có khả năng chống chịu gió bão tốt. Bài học về giống cao su không phù hợp trước đây trồng tại khu vực miền núi phía Bắc còn hiển hiện rất rõ, vì thế việc chọn đúng giống cho miền Trung cần đặc biệt quan tâm.

T.S - Phan Thắng


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: